ปวดสะโพกเฉียบพลันหลังหกล้ม…อาจเป็นกระดูกสะโพกหัก! เคสคุณลุงวัย 75 ปีที่อยากให้ทุกบ้านได้อ่าน

อาการปวดสะโพกหลังหกล้มคือเรื่องที่พบได้บ่อยมากในผู้สูงอายุ หลายครั้งดูเหมือนไม่รุนแรง แต่ความจริงอาจเป็น “กระดูกสะโพกหัก” ซึ่งเป็นภาวะที่ต้องรีบรักษา ไม่เช่นนั้นอาจทำให้เดินไม่ได้ถาวรได้เลย

บทความนี้หมออยากเล่าเคสจริง (ปรับชื่อและข้อมูลเพื่อความเป็นส่วนตัว) เพื่อให้คนในครอบครัวสังเกตอาการได้ทัน และรู้ว่าควรรีบพาคนที่รักไปโรงพยาบาลเมื่อไหร่

“แค่ตกเก้าอี้ ทำไมถึงเจ็บจนขยับขาไม่ได้?”

คุณลุงสมชาย อายุ 75 ปี เดิมเดินได้โดยใช้ไม้เท้า เคยผ่าตัดหลังเมื่อหลายปีก่อน ล่าสุดพลัดตกจากเก้าอี้เตี้ย ๆ ตอนพยายามลุกขึ้นยืน

หลังล้ม ลุงปวดสะโพกขวาอย่างมาก ขยับขาไม่ได้เลย โชคดีที่ไม่สลบและรู้สึกตัวดี แต่ความเจ็บทำให้ขยับตัวแทบไม่ได้

ครอบครัวรีบพามาที่ห้องฉุกเฉิน ซึ่งเป็นการตัดสินใจที่ถูกต้องมากครับ เพราะผู้สูงอายุแม้จะล้มเพียงเบา ๆ ก็สามารถทำให้กระดูกสะโพกหักได้

ตรวจร่างกายพบอะไรบ้าง?

เมื่อหมอตรวจพบสัญญาณสำคัญที่ทำให้สงสัย “กระดูกสะโพกหักบริเวณใกล้คอสะโพก (intertrochanteric fracture)” ได้แก่

• ขาขวางออยู่ในท่างอและบิดออกด้านนอก (Flexion + External rotation)
• กดเจ็บบริเวณขาหนีบขวาอย่างชัดเจน
• ขยับข้อสะโพกได้จำกัดมาก เพราะเจ็บ
• เส้นประสาท รับความรู้สึกได้ปกติ
• ชีพจรปลายเท้าแรงดี 2+ และมีเลือดไหลเวียนดี (CRT < 2 วินาที)

อาการเหล่านี้เป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยมากในผู้สูงอายุที่กระดูกสะโพกหัก แม้จะไม่ได้ล้มรุนแรงก็ตาม

เอกซเรย์สะโพกยืนยันชัดเจน

หมอส่งตรวจ X-ray สะโพกทั้งสองข้าง รวมถึงท่า cross-table lateral และผลพบว่า

“Intertrochanteric fracture ของกระดูกต้นขาขวา”

นั่นคือกระดูกต้นขาบริเวณใกล้คอสะโพกหักเป็นรอยเฉียง ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พบได้มากที่สุดในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุนร่วมด้วย

ทันทีที่รู้ผล หมอจึงสรุปการวินิจฉัยว่า

Closed intertrochanteric fracture of right femur

ทำไมกระดูกสะโพกหักจึงอันตราย?

เพราะผู้ป่วยจะ ลุกเดินไม่ได้ทันที และหากปล่อยให้นอนนานโดยไม่รักษา จะเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น

• ปอดติดเชื้อจากการนอนนิ่ง
• แผลกดทับ
• กล้ามเนื้อขาลีบ
• เลือดลิ่มอุดตันหลอดเลือดลึก (DVT)

การผ่าตัดที่เหมาะสมและเร็วที่สุดจึงสำคัญมาก เพื่อให้ลุกนั่ง และเดินได้เร็วที่สุด ลดความเสี่ยงทั้งหมดที่กล่าวมา

การรักษาหลัก: ผ่าตัดยึดกระดูกด้วยสกรูและเหล็กแบบพิเศษ

การรักษามาตรฐานของ intertrochanteric fracture คือ

การผ่าตัดยึดกระดูกแบบปิด (CRIF) โดยใช้ cephalomedullary nail

เป็นเหล็กยาวยึดอยู่ภายในกระดูกต้นขา มีความแข็งแรงสูงมาก เหมาะกับกระดูกผู้สูงอายุที่มีความพรุน

ข้อดีของการผ่าตัดชนิดนี้

• แผลเล็ก เสียเลือดน้อย
• กระดูกมั่นคง เดินลงน้ำหนักได้เร็ว
• ลดความเสี่ยงนอนติดเตียง
• ฟื้นตัวไวกว่าใส่เฝือกหรือไม่ผ่าตัดหลายเท่า

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถลุกนั่งได้ภายใน 24–48 ชั่วโมง เดินกายภาพบำบัดได้เร็ว ทำให้ผลลัพธ์โดยรวมดีขึ้นมาก

ทำไมผู้สูงอายุถึงมีกระดูกสะโพกหักง่าย?

• กระดูกเริ่มพรุน ทำให้เปราะและหักง่าย
• กล้ามเนื้อขาอ่อนแรงลงตามวัย
• เดินไม่มั่นคง ต้องใช้ไม้เท้าหรือวอล์กเกอร์
• สายตาแย่ลง มองพื้นไม่ชัด
• บ้านมีสิ่งกีดขวาง เช่น พรมลื่น พื้นต่างระดับ

หลายครั้งเป็นแค่ “หกล้มเล็ก ๆ” แต่แรงกระแทกตรงสะโพกเพียงเล็กน้อยก็ทำให้กระดูกหักได้แล้ว

ดูแลอย่างไรหลังผ่าตัด?

หลังผ่าตัดลุงสมชายจะได้รับการดูแลดังนี้

• ยืนและฝึกเดินโดยนักกายภาพภายใน 1–2 วัน
• ฝึกบริหารกล้ามเนื้อหน้าขา สะโพก
• ป้องกันลิ่มเลือดอุดตันตามมาตรฐาน
• ประเมินและรักษา โรคกระดูกพรุน เช่น วิตามินดี แคลเซียม และยาที่เหมาะสม
• นัดติดตามดูการเชื่อมของกระดูกเป็นระยะ

ผู้ป่วยส่วนใหญ่เดินได้ดีขึ้นต่อเนื่อง หากได้รับกายภาพบำบัดสม่ำเสมอ

พยากรณ์โรค: เดินได้ไหม? ฟื้นตัวแค่ไหน?

ผู้ป่วยที่ผ่าตัดเร็วและเริ่มลุกเดินได้ภายใน 48 ชั่วโมง มักมีโอกาสฟื้นตัวดีมาก และกลับไปเดินได้ใกล้เคียงเดิม

แต่ถ้าปล่อยไว้ไม่ผ่าตัดหรือมาช้า ความเสี่ยงจะสูงขึ้นมาก ทั้งปอดติดเชื้อ แผลกดทับ และเดินไม่ได้ถาวร ดังนั้นการรักษาเร็วคือหัวใจสำคัญที่สุด

หมออยากบอกว่า…

หากผู้สูงอายุในบ้านหกล้มแล้ว “ปวดสะโพกจนขยับไม่ได้หรือเดินไม่ได้ทันที” ให้สงสัยกระดูกสะโพกหักไว้ก่อน และรีบไปโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอดูอาการ

การตรวจ X-ray ใช้เวลาไม่นาน แต่ช่วยชีวิตและคุณภาพชีวิตได้มหาศาล การรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่แรกเริ่มจะทำให้ผู้ป่วยกลับมาเดินได้เร็ว ลดภาวะแทรกซ้อน และมีโอกาสกลับไปใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงเดิมมากที่สุด

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกสะโพกหัก #ผู้สูงอายุหกล้ม #ปวดสะโพก #IntertrochantericFracture #ข้อสะโพก #กระดูกพรุน