กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ

​ กระดูกสะโพกหัก… ผ่านมา 1 เดือน ยังเจ็บ ต้องผ่าตัดไหม? โดยเฉพาะในผู้ป่วยสมองเสื่อม “คุณหมอคะ แม่ล้มแล้วสะโพกหักเมื่อเดือนที่แล้ว แต่หมอบอกอายุมากแล้วเป็นโรคสมองเสื่อมด้วย เลยยังไม่ได้ผ่า ตอนนี้แม่ยังเจ็บอยู่ ขยับไม่ได้ แบบนี้จะหายไหมคะ?” เคสนี้เป็นเรื่องที่หมอเจอบ่อยครับ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีปัญหาทางสมองร่วมด้วย เช่น โรคสมองเสื่อม (Dementia) หรืออัลไซเมอร์ ทำให้หลายครอบครัวลังเลว่าควรผ่าตัดดีไหม หรือปล่อยให้หายเองจะดีกว่า? วันนี้หมออยากอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ว่า “กระดูกสะโพกหักที่ตำแหน่งคอของกระดูกต้นขา” (Femoral neck fracture) ถ้าผ่านมา 1 เดือนแล้วยังเจ็บ เดินไม่ได้… มีอะไรที่ควรรู้และตัดสินใจให้เร็วครับ Femoral neck fracture คืออะไร? เป็นการหักของกระดูกตรง “คอของกระดูกต้นขา” ซึ่งเป็นส่วนที่เชื่อมระหว่างกระดูกต้นขากับเบ้าสะโพก พบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่ล้ม โดยเฉพาะในคนที่กระดูกพรุน ถ้าไม่ผ่าตัด ปล่อยไว้จะเป็นอย่างไร? กระดูกบริเวณคอสะโพกมีเลือดไปเลี้ยงน้อย → การติดกระดูกตามธรรมชาติจึงเกิดได้ยาก โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ถ้าไม่ผ่า และปล่อยให้กระดูกไม่ติด → จะปวดเรื้อรัง ขยับขาไม่ได้ เดินไม...

  ผ่าตัดดามเหล็กสะโพกแล้ว แต่ทำไมยังเจ็บจี๊ด? เดินลงน้ำหนักไม่ได้... ระวัง "สกรูทะลุเข้าข้อ" "หมอคะ คุณแม่ผ่าตัดดามเหล็กที่สะโพกไปเมื่อ 3 เดือนก่อน ตอนแรกเหมือนจะดีขึ้น แต่ทำไมช่วงหลังๆ แกบ่นปวดมากเวลาลงน้ำหนัก ขยับขาก็เจ็บ ร้าวไปที่ขาหนีบ แกบอกว่าเหมือนมีอะไรทิ่มๆ อยู่ข้างใน จนตอนนี้แกไม่กล้าเดินแล้วค่ะ กลัวต้องผ่าใหม่" นี่คือเสียงสะท้อนจากลูกสาวของคนไข้วัย 75 ปี ท่านหนึ่งที่พาคุณแม่เข็นรถเข็นเข้ามาหาหมอ ด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความกังวลและความหวัง การผ่าตัดดามเหล็กกระดูกสะโพกหัก เป็นการผ่าตัดมาตรฐานที่ช่วยให้ผู้สูงอายุกลับมาเดินได้ แต่ในบางกรณี... "ฝันร้าย" ก็เกิดขึ้นเมื่อเหล็กที่ควรจะช่วยยึดกระดูก กลับกลายเป็นตัวการสร้างความเจ็บปวดเสียเอง วันนี้หมอจะพามาเจาะลึกภาวะที่เรียกว่า "สกรูทะลุเข้าข้อสะโพก" (Screw Cut-out / Penetration) ว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมถึงเจ็บปวดทรมาน และทางออกที่จะช่วยให้คนไข้กลับมาเดินได้อีกครั้งคืออะไรครับ ทำความเข้าใจ "ภารกิจของสกรู" และ "ความล้มเหลว" เมื่อกระดูกสะโพกหัก โดยเฉพาะบริเวณคอกระดูกหรือปุ...

  ผ่าตัดสะโพกแล้ว... จะกลับมาเดินปร๋อเหมือนเดิมไหม? ต้องกายภาพนานแค่ไหนกว่าจะปล่อยไม้เท้า? "หมอครับ ผ่าตัดเสร็จแล้วแม่จะกลับมาเดินได้ 100% เหมือนก่อนล้มไหมครับ? แกจะวิ่งไล่จับหลานได้เหมือนเดิมไหม? แล้วต้องทำกายภาพอีกกี่เดือนถึงจะหายขาด?" นี่คือคำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินทุกวันครับ การผ่าตัดดามเหล็กกระดูกสะโพก เปรียบเสมือนการ "ซ่อมเสาบ้านที่หัก" ให้กลับมาตั้งตรงและรับน้ำหนักได้ครับ แต่การที่เสานั้นจะกลับมาใช้งานได้ดีเหมือนใหม่ หรือใช้งานได้แค่ประคองตัว... มันขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยครับ วันนี้หมอจะมาไขข้อข้องใจเรื่อง "เป้าหมายการเดิน" และ "ระยะเวลาฟื้นตัว" ให้เข้าใจตรงกันครับ เพื่อไม่ให้คาดหวังเกินจริง หรือท้อแท้เร็วเกินไป ความจริงข้อที่ 1: จะกลับมาเดินได้ 100% ไหม? คำตอบแบบตรงไปตรงมาคือ... "ขึ้นอยู่กับต้นทุนเดิมของคนไข้ครับ" หมอขอแบ่งกลุ่มคนไข้เป็น 3 กลุ่ม เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน: กลุ่มต้นทุนดี (Active): ก่อนล้มเดินเก่ง แข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัวเยอะ โอกาส: กลับมาเดินได้เกือบ 90-100% ครับ สามารถเดินตัวเปล่าได้ ขึ้นลงบันไดได้ ใช้ชีวิตปกติได้แ...

  ผู้สูงอายุล้ม "สะโพกหัก" (Intertrochanteric Fracture)... ผ่าตัด VS ไม่ผ่าตัด ทางไหนคือทางรอด? "หมอครับ คุณแม่ล้มในห้องน้ำ ปวดขาหนีบมาก ขยับขาไม่ได้เลย เอ็กซเรย์แล้วหมอบอกว่า 'กระดูกสะโพกหัก' ต้องผ่าตัดด่วน... แต่แม่ผมอายุ 85 แล้ว มีโรคประจำตัวเยอะ ผมกลัวว่าแกจะทนยาสลบไม่ไหว ผมขอไม่ผ่าได้ไหมครับ? ให้แกนอนพักเฉยๆ ให้กระดูกติดเองได้ไหม?" นี่คือคำถามที่บีบหัวใจหมอกระดูกที่สุดครับ หมอเข้าใจความกังวลของลูกหลานทุกคนดีครับ แต่หมออยากให้ฟังความจริงข้อนี้ก่อนตัดสินใจ... "สำหรับผู้สูงอายุ... เตียงนอน คือศัตรูที่น่ากลัวที่สุดครับ" ทำไมหมอทั่วโลกถึงเชียร์ให้ "ผ่าตัด" มากกว่า "นอนเฉยๆ" ครับ รู้จัก "Intertrochanteric Fracture" กันก่อน กระดูกต้นขาคนเรา จะมีส่วนหัว (Head) และส่วนคอ (Neck)... ถัดลงมาจะเป็นปุ่มกระดูกใหญ่ๆ การหักชนิดนี้ คือหักตรง "จุดกึ่งกลางระหว่างปุ่มกระดูก" ครับ ซึ่งเป็นจุดที่รับน้ำหนักมหาศาล และเลือดไปเลี้ยงเยอะมาก ทำให้ปวดทรมานสุดๆ เวลาขยับ เปรียบเทียบทางเลือก: ผ่าตัด vs ไม่ผ่าตัด เรามาดูกันชัดๆ ครับว่า ...